Καλώς ορίσατε στο Wiki με θέμα την πανδημία του Κορωνοϊού, στην εποχή της Πληροφορικής. Σε αυτό το Wiki θα καταγράψουμε εμπειρίες, άρθρα, ειδήσεις και απόψεις σχετικά με το πώς αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα την πρωτόγνωρη αυτή κατάσταση χρησιμοποιώντας τα αγαθά και τα εργαλεία της Επιστήμης Υπολογιστών, καθώς και τις επιπτώσεις, συνέπειες αυτής της χρήσης.

Συμμετοχή στη διάγνωση & αντιμετώπιση[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο πεδίο της γρήγορης διάγνωσης και της αντιμετώπισης των περιστατικών Κορωνοϊού, η συμβολή των υπολογιστών έχει παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο. Η διάγνωση των σοβαρών περιστατικών βασίζεται στην ερμηνεία ακτινογραφιών και αξονικών τομογραφιών θώρακος, για να εντοπιστούν ενδείξεις της πνευμονίας που προκαλεί η νόσος και οδηγεί σε κατάρρευση ολόκληρου του αναπνευστικού. Συστήματα πληροφορικής που χρησιμοποιούν τεχνολογίες νευρωνικών δικτύων και τεχνητής νοημοσύνης έχουν εκπαιδευτεί για να βοηθούν τους ακτινοδιαγνώστες δίνοντας μια πρώτη διαλογή των ύποπτων περιστατικών και απαλλάσσοντάς τους ειδικούς από ένα μεγάλο φόρτο εργασίας. Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά αλλά χρειάζεται επιπλέον "εκπαίδευση" των νευρωνικών δικτύων με μεγάλο όγκο δεδομένων και σε συνεργασία με ειδικούς ακτινολόγους για να μπορεί το σύστημα να διακρίνει καλύτερα τις περιπτώσεις. Ο μόνος τρόπος να επιτευχθεί αυτό είναι ο διαμοιρασμός δεδομένων σε διεθνές επίπεδο και σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα.[1] Αντίστοιχα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης τα οποία συνδυάζουν διάφορους αιματολογικούς δείκτες, αναπτύχθηκαν για να προβλέψουν ποιος ασθενής κινδυνεύει να εξελιχθεί σε σοβαρό περιστατικό, με ακρίβεια πρόγνωσης τουλάχιστον 70%-80%. [2] Με την υψηλή μεταδοτικότητα του ιού είναι μεγάλη η ανάγκη για απομακρυσμένη διάγνωση με χρήση τηλεϊατρικής [3], όπου αυτό είναι εφικτό, ώστε οι ασθενείς να μη συνωστίζονται σε διαδρόμους αναμονής, ερχόμενοι σε επαφή μεταξύ τους. Η προσπάθεια αποσυμφόρησης των νοσοκομείων έφερε και την εφαρμογή απομακρυσμένης παρακολούθησης του ασθενούς με αυτόματα μηχανήματα που ανιχνεύουν ζωτικές λειτουργίες μέσω αισθητήρων, τις καταγράφουν και τις μεταδίδουν στο γιατρό που τον παρακολουθεί. [4]

Στην πρώτη γραμμή της αντιμετώπισης, στα νοσοκομεία, το έργο του νοσηλευτικού προσωπικού υποστηρίχθηκε με διάφορους τρόπους μέσω της πληροφορικής και των εφαρμογών της.

3D printing[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τρισδιάστατοι εκτυπωτές (3D-printing) επιστρατεύτηκαν για τη δημιουργία διαφόρων χρήσιμων ιατρικών εξαρτημάτων. [5] Ένας 12χρονος μαθητής από τον Καναδά σχεδίασε ένα εξάρτημα για την πρόσδεση των χειρουργικών μασκών πίσω από το κεφάλι, ώστε να μην πληγώνονται τα αυτιά του νοσηλευτικού προσωπικού από την πολύωρη χρήση της μάσκας[6] και διέθεσε ελεύθερα στο Internet το σχέδιο προς τρισδιάστατη εκτύπωση. Δεκάδες χιλιάδες τέτοια εξαρτήματα εκτυπώθηκαν παγκοσμίως και δωρίστηκαν σε νοσοκομεία σε όλο τον κόσμο.[7] Στην Ιταλία μια μικρή εταιρία τεχνολογίας εκτύπωσε βαλβίδες οξυγόνου για τους αναπνευστήρες του νοσοκομείου της Brescia, ένα ανταλλακτικό που ήταν σε έλλειψη από τον επίσημο προμηθευτή αυτή την περίοδο.[8] Πολλά σχέδια ιατρικών μασκών για την προστασία από τον κορωνοϊό έχουν δημοσιευτεί ελεύθερα προς τρισδιάστατη εκτύπωση και χρήση, με κυριότερα παραδείγματα τις μάσκες με φίλτρο άνθρακα (Ν95)και τις "ασπίδες" προσώπου (face shields)[9]. Μεγάλες εταιρίες της βιομηχανίας και τεχνολογίας όπως η HP, η 3Μ, δήλωσαν ότι θα χρησιμοποιήσουν την τεχνική της τρισδιάστατης εκτύπωσης για να δημιουργήσουν εξαρτήματα για την αντιμετώπιση της ασθένειας.[10]

Αναπνευστήρας με Raspberry Pi[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Raspberry Pi, ο πιο επιτυχημένος μικροϋπολογιστής μεγέθους πιστωτικής κάρτας, είδε ακόμη μεγαλύτερη επιτυχία, αφού κατά την περίοδο της καραντίνας πολλοί το χρησιμοποίησαν για να πειραματιστούν, να μάθουν προγραμματισμό και ηλεκτρονικά κυκλώματα, να δημιουργήσουν κατασκευές αλλά και να λύσουν προβλήματα σε σχέση με την ίδια την ασθένεια. Τέτοιο παράδειγμα επίλυσης ενός σημαντικού προβλήματος της πανδημίας είναι ένα open-source project για την κατασκευή ενός αναπνευστήρα ελεγχόμενου από Raspberry Pi, σε συνεργασία με μικροελεγκτή κυκλωμάτων Arduino και με χρήση απλών υλικών όπως βαλβίδες, αντλίες και σωλήνες που μπορεί κάποιος να βρει εύκολα σε καταστήματα εργαλείων και εξαρτημάτων.[11] Ο κώδικας του πρότζεκτ είναι ανοιχτός και διαθέσιμος στο github [12] ενώ δύο νοσοκομεία στη Bogota της Κολομβίας πρόκειται να ξεκινήσουν άμεσα κλινικές δοκιμές των πρωτοτύπων σε τεχνητούς πνεύμονες, κατόπιν σε ζώα εργαστηρίου και τελικά σε ανθρώπους.[13]

Ιχνηλάτηση Κρουσμάτων[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο πλαίσιο της άμεσης πρόληψης για την εξάπλωση του κορωνοϊού, προτάθηκαν από εταιρίες τεχνολογίας διάφορες ιδέες για την ιχνηλάτηση των κρουσμάτων μέσω της παρακολούθησης των κινήσεων των πολιτών με ηλεκτρονικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων μέτρησης θερμοκρασίας των πολιτών σε δημόσιους χώρους[14], αναγνώρισης προσώπων[15] και χρήσης γεωεντοπισμού συσκευών (GPS) μέσω εφαρμογών κινητών τηλεφώνων[16]. Παρόμοιες μέθοδοι είχαν ήδη εφαρμοστεί στην αρχή του ξεσπάσματος της πανδημίας σε χώρες της Ασίας.

Κίνα[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής των παραπάνω ιδεών ήταν η Κίνα όπου το πρόγραμμα παρακολούθησης της μετάδοσης του ιού δοκιμάστηκε αρχικά σε 200 περιοχές με προοπτική επέκτασης σε εθνικό επίπεδο. Οι πολίτες ήταν υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν την εφαρμογή ηλεκτρονικών πληρωμών Alipay, η οποία ήταν συνδεδεμένη με το εθνικό σύστημα παρακολούθησης. Στο προφίλ του στο Alipay ο καθένας έβλεπε την ένδειξη που χαρακτήριζε την προσωπική του επικινδυνότητα μεταδοτικότητας με τα χρώματα πράσινο, κίτρινο και κόκκινο και στις δύο τελευταίες περιπτώσεις να παρουσιαστούν στο κοντινότερο αστυνομικό τμήμα. Όσοι είχαν κίτρινο χρώμα στο προφίλ τους θα έπρεπε να παραμείνουν 7 ημέρες σε καραντίνα και όσοι είχαν κόκκινο χρώμα 14 ημέρες. Ταυτόχρονα η αστυνομία λάμβανε ειδοποίηση με τα στοιχεία του πολίτη για να τον οδηγήσει σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους καραντίνας, ή να σφραγίσει με ταινία το σπίτι του ως μολυσμένο. [17] Η σήμανση επικινδυνότητας πιθανότατα καθοριζόταν από τις κινήσεις των πολιτών σε βαριά μολυσμένες περιοχές ή την επαφή τους με άτομα που νοσούν, χωρίς ωστόσο να υπάρχει διαφάνεια ως προς τον ακριβή τρόπο που προέκυπτε ο χρωματικός χαρακτηρισμός. Πολλοί Κινέζοι πολίτες εξέφρασαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την απορία τους για το ότι επισημάνθηκαν, παρότι δεν είχαν έρθει σε επαφή με νοσούντες ή μετακινηθεί σε επικίνδυνη περιοχή. Υπήρξαν ισχυρές ενδείξεις ότι η σήμανση γινόταν με ελλιπή στοιχεία, όπως ότι η περιοχή κατοικίας του πολίτη απλά συνορεύει με με άλλη περιοχή που έχει ευρεία μετάδοση ο ιός. Στην παρακολούθηση των πολιτών βοήθησαν οι υποδομές που κρατήθηκαν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2008 στο Πεκίνο, με 300.000 κάμερες ασφαλείας και μια ευρεία βάση αναγνώρισης προσώπων.

Νότια Κορέα[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η υποχρεωτική Καραντίνα του πληθυσμού ελεγχόταν μέσω εφαρμογής που ελεγχόταν από το Υπουργείο Εσωτερικών και Ασφάλειας της χώρας και χρησιμοποιούσε δεδομένα από την ένδειξη GPS του κινητού τηλεφώνου σε συνδυασμό με κάμερες ασφαλείας στους δρόμους, τη δραστηριότητα πιστωτικών καρτών, τις καταχωρήσεις των κυψελών κινητής τηλεφωνίας κλπ. Σε περίπτωση που ο πολίτης νοσούσε με κορωνοϊό τα δεδομένα αυτά διαμοιράζονταν σε όσους ήρθε σε επαφή, πολλές φορές αποκαλύπτοντας ευαίσθητα προσωπικά και ιατρικά δεδομένα.[18] Τα αυστηρά μέτρα περιορισμού και ελέγχου επιβλήθηκαν σαν ανταπόκριση στην εθνική εγρήγορση που ήρθε μετά από μια περίπτωση ασθενούς που στα μέσα Φεβρουαρίου αρνούμενη να υποβληθεί σε εξετάσεις και να συμμορφωθεί με τις ιατρικές συστάσεις για περιορισμό, μετέδωσε τον ιό σε δεκάδες πολίτες. [19]

Ισραήλ[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κυβέρνηση εξουσιοδότησε την υπηρεσία εθνικής ασφάλειας να παραβιάσει την ασφάλεια των κινητών όσων νόσησαν με κορωνοϊό, χωρίς την έγκρισή τους ή τη δυνατότητα άρνησής τους, για να ειδοποιεί τους ανθρώπους που ήρθαν σε επαφή μαζί τους ώστε να μπουν σε καραντίνα 14 ημερών. [20]

Προβληματισμοί[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον υπόλοιπο κόσμο οι ιδέες αυτές αντιμετωπίστηκαν με μεγάλη επιφυλακτικότητα ως προς την αποτελεσματικότητά τους [21] καθώς σε όλες τις περιπτώσεις επιθετικής ιχνηλάτησης των κρουσμάτων εκ μέρους των κρατών, παρότι συνήθως υπήρχαν θετικά αποτελέσματα, τα μέτρα αυτά συνδυάζονταν με άλλα ισχυρά μέτρα περιορισμού που αποδεδειγμένα μειώνουν τη διάδοση της επιδημίας. Ακόμη όμως κι αν η επιθετική ιχνηλάτηση ήταν αποτελεσματική στα κράτη αυτά, δεν είναι σίγουρο ότι οι πολίτες των υπολοίπων κρατών θα συμμορφωθούν με τον ίδιο τρόπο ή θα προσπαθήσουν να παρακάμψουν την παρακολούθηση, αλλά και τη συμμόρφωση με τους υπόλοιπους κανόνες υγιεινής, αυτοπεριορισμού και ιατρικού ελέγχου, υπό το φόβο της τιμωρίας. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα τελικά πολύ μεγαλύτερη εξάπλωση του ιού και μικρότερη δυνατότητα καταγραφής των κρουσμάτων και παρέμβασης από το κράτος. Ένας άλλος προβληματισμός έχει να κάνει με την ακρίβεια τέτοιων μεθόδων. Συνήθως οι αυτοματοποιημένες μέθοδοι είτε έχουν έλλειψη ακρίβειας λόγω λανθασμένων δεδομένων (π.χ. η ακρίβεια μέτρησης του συστήματος GPS μπορεί να δείξει ψευδώς ότι δύο πολίτες συναντήθηκαν), είτε λόγω λανθασμένης ερμηνείας των δεδομένων (π.χ. το ότι κάποιος βρέθηκε σε μια περιοχή με πολλά κρούσματα δε σημαίνει ότι προσβλήθηκε από τον ιό). Η έλλειψη ακρίβειας και η παραγωγή πολλών ψευδώς θετικών ανιχνεύσεων μπορεί να οδηγήσει πολλούς πολίτες ομαδικά στα νοσοκομεία για εξετάσεις με αποτέλεσμα αντί να μειωθεί η διασπορά να έχουμε τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα.[22] Ο τελευταίος και ίσως σημαντικότερος προβληματισμός όμως έχει να κάνει με το ζήτημα των ατομικών ελευθεριών του πολίτη και της λειτουργίας της δημοκρατίας. Με αφορμή την αντιμετώπιση της πανδημίας υπάρχει ο φόβος ότι τα μέτρα θα έχουν πιο μόνιμο χαρακτήρα και θα είναι δυσανάλογα δυσβάσταχτα ως προς τις ατομικές ελευθερίες σε σχέση με την κατά τα άλλα πραγματική απειλή του κορωνοϊού, δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο έναν παγκόσμιο "Μεγάλο Αδελφό", άγνωστο και ανεξέλεγκτο.[23]

Παραλλαγές με διασφάλιση της ανωνυμίας[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά τους παραπάνω φόβους και προβληματισμούς έχουν τεθεί νέες προτάσεις που προσπαθούν να διασφαλίσουν την ακρίβεια, την αποτελεσματικότητα και τις ατομικές ελευθερίες των πολιτών. Η Apple και η Google σχεδιάζουν να δημιουργήσουν μια πλατφόρμα που βοηθά στην ανίχνευση και την ειδοποίηση των χρηστών που έχουν έρθει σε επαφή ή σε κοντινή απόσταση με νοσούντες. Η εφαρμογή που προτείνουν χρησιμοποιεί το Bluetooth των κινητών τηλεφώνων για να ανταλλάξουν κρυπτογραφημένα κλειδιά επικοινωνίας διατηρώντας την ανωνυμία των χρηστών. Σε περίπτωση που ο ένας χρήστης νοσήσει, το καταχωρεί στην εφαρμογή η οποία ειδοποιεί ανώνυμα μέσω των κλειδιών που είχαν ανταλλάξει όλες τις συσκευές με τις οποίες είχε έρθει σε επαφή ο χρήστης τις τελευταίες 14 ημέρες.[24] Στην πρόταση αυτή μπορεί η ανωνυμία σε πρώτο βαθμό να προφυλάσσεται, όμως οι εταιρίες μπορούν να κρατούν δεδομένα και συνδυάζοντάς τα να παραβιάσουν την ιδιωτικότητα των χρηστών δημιουργώντας ένα προφίλ των κινήσεών τους. Για το λόγο αυτό η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέδωσε συστάσεις προς τις δύο εταιρίες ώστε η εφαρμογή τους να μην συλλέγει στους servers τους προσωπικά δεδομένα, όπως είναι η τοποθεσία και τα στοιχεία των χρηστών.[25] Βέβαια, παρά τις συστάσεις των νομοθετών και τις δεσμεύσεις των εταιριών[26] το σημαντικό ζήτημα είναι αν οι πολίτες θα χρησιμοποιήσουν μια τέτοια εφαρμογή, η οποία για να αποδώσει χρειάζεται μια ευρεία αποδοχή και υιοθέτηση, πράγμα που δεν είναι βέβαιο ότι θα συμβεί αφού τα ζητήματα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων είναι πολύ σημαντικά για να εκχωρηθούν χωρίς σκέψη σε κάποιες εταιρίες, ακόμη και με την προοπτική για χρήση τους προς το κοινό καλό.[27] Άλλωστε υπάρχει πάντα η ανησυχία ότι ό,τι εφαρμόζεται, έστω και προσωρινά, έρχεται για να μείνει.[28]

Έρευνα για φάρμακα, θεραπείες, εμβόλιο[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το ξέσπασμα της επιδημίας, ακόμη πριν εξελιχθεί σε πανδημία, έχει ξεκινήσει μια τεράστια προσπάθεια από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα για εύρεση υποψήφιων θεραπειών και εμβολίων και για δοκιμή ήδη υπαρχόντων φαρμάκων. Σε αυτή την προσπάθεια καταλυτική είναι η συνεισφορά της πληροφορικής σε κάθε επίπεδο. Η δημοσίευση της γενετικής ακολουθίας σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα από το ξέσπασμα της επιδημίας (10 Ιανουαρίου) από Κινέζους ερευνητές[29] τροφοδότησε με το πιο σημαντικό στοιχείο πληροφορίας που χρειαζόταν για να ξεκινήσει η έρευνα σε παγκόσμιο επίπεδο και αποδεικνύει την τεράστια δύναμη του Διαδικτύου ως προς την συνεργασία μεταξύ των επιστημόνων, την ανταλλαγή γνώσεων, εμπειριών και στοιχείων και τη διεξαγωγή του επιστημονικού διαλόγου που είναι απαραίτητος για την άμεση αντιμετώπιση μιας πανδημίας. Η ραγδαία εξάπλωση ενός ιού απαιτεί εξίσου άμεση και γρήγορη επικοινωνία και διάδοση της πληροφορίας.

Χαρτογράφηση επιδημιολογικών δεδομένων[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη διαχείριση του τεράστιου όγκου των δεδομένων κύριο εργαλείο είναι, όπως είναι αναμενόμενο, η πληροφορική, μέσω σημείων συγκέντρωσης συνόλων δεδομένων (datasets) για ανάλυση από ερευνητικές ομάδες για την εξαγωγή συμπερασμάτων σε σχέση με τον τρόπο εξάπλωσης του ιού.[30] Η ανίχνευση της γενετικής υπογραφής του Κορωνοϊού είναι πολύ σημαντική για την αναγνώριση των μεταλλάξεων του ιού και της ταχύτητάς τους. Σε αυτό τον τομέα ένα σύστημα μηχανικής μάθησης κατάφερε να αναγνωρίσει την κοινή γενετική υπογραφή ανάμεσα σε 29 διαφορετικές μεταλλάξεις του Κορωνοϊού, με πολύ γρήγορο τρόπο, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα άμεσου σχεδιασμού και αντιμετώπισης της εξέλιξης της πανδημίας.[31]

Volunteer Computing[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η προσομοίωση σε υπολογιστή των πρωτεϊνών του DNA και του τρόπου που αναδιπλώνονται είναι μια πολύ σημαντική διαδικασία που βοηθά στις δοκιμές για εύρεση υποψήφιων φαρμάκων και εμβολίων. Η εργασία της δοκιμής ενός τεράστιου αριθμού συνδυασμών διαφορετικών παραμέτρων αποτελεί μια πολύ βαριά υπολογιστική εργασία, όχι μόνο για τους ανθρώπους-επιστήμονες αλλά και για τους πιο ισχυρούς υπερυπολογιστές. Στο σκοπό αυτό έρχεται να βοηθήσει ο εθελοντικός υπολογισμός, μια μορφή κατανεμημένου υπολογισμού που επιστρατεύει χιλιάδες προσωπικούς υπολογιστές που εθελοντικά προσφέρουν απλοί χρήστες του Διαδικτύου σε όλο τον κόσμο για να συνεισφέρουν στα ψηφιακά πειράματα μέσω της υπολογιστικής δύναμης του επεξεργαστή τους ή της κάρτας γραφικών. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, δημιουργούνται εκατομμύρια πακέτα υπολογισμού πειραμάτων που μοιράζονται στους υπολογιστές που συμμετέχουν στο project. Στη συνέχεια οι υπολογιστές εκτελούν το πείραμα και μετά από αρκετές ώρες λειτουργίας το ολοκληρώνουν, επιστρέφοντας τα αποτελέσματα στον κεντρικό υπολογιστή που διεξάγει το πείραμα. Με αυτή την κατανομή της εργασίας μπορεί να μοιραστεί ο φόρτος της και ο κάθε απλός χρήστης του Διαδικτύου να συνεισφέρει σε ένα καλό σκοπό. Τέτοια projects υπάρχουν πολλά, εδώ και πάνω από 20 χρόνια και ασχολούνται με διάφορους τομείς της επιστήμης, συμπεριλαμβανομένης της υπολογιστικής Βιολογίας. Αρκετά από αυτά τα projects προσαρμόστηκαν στην έρευνα για τη θεραπεία του Κορωνοϊού και συγκέντρωσαν τεράστιο όγκο εθελοντών υπολογιστών. Τέτοιο project είναι το επιτυχημένο Folding@home του πανεπιστημίου του Stanford, το οποίο έσπασε το φράγμα του ενός ExaFLOPS (ένα πεντακισεκατομμύριο πράξεις πραγματικών αριθμών ανά δευτερόλεπτο) με πάνω από ένα εκατομμύριο επεξεργαστές και κάρτες γραφικών να βοηθούν για αυτό το σκοπό.[32] Ένα άλλο επιτυχημένο project με παρόμοιο προσανατολισμό είναι το Rosetta@home του πανεπιστημίου του Berkeley, το οποίο παρέχει τη δυνατότητα συμμετοχής και σε κινητά τηλέφωνα και μικροϋπολογιστές Raspberry Pi. [33]

Citizen Science[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εθελοντική συνεισφορά για την καταπολέμηση της πανδημίας μπορεί, πέρα από τις υπολογιστικές συσκευές των πολιτών που είδαμε παραπάνω, να αφορά και τη συμμετοχή των ίδιων των πολιτών μέσω της δικής τους γνώσης, σκέψης και μαρτυρίας. Αυτού του είδους η συμμετοχή ονομάζεται Citizen Science, Επιστήμη των Πολιτών και περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος εφαρμογών.[34] Η εφαρμογή για κινητά COVID Symptom Tracker δημιουργήθηκε από ερευνητές του King's College του Λονδίνου και συλλέγει συμπτώματα που παρουσίασαν ασθενείς του Κορωνοϊού και μοιράζονται ανώνυμα μέσω της εφαρμογής τους, δημιουργώντας έτσι μια βάση δεδομένων με τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα για πιο γρήγορη και αποτελεσματική διάγνωση και αντιμετώπιση της ασθένειας. [35] Το Coronavirus Tech Handbook (Τεχνολογικό Εγχειρίδιο του Κορωνοϊού) αποτελεί μια συμμετοχική ιστοσελίδα για συλλογή πληροφοριών, οδηγιών και χρήσιμων πηγών για την αντιμετώπιση του Κορωνοϊού και ενημερώνεται διαρκώς από χιλιάδες ειδικούς. [36] Η εφαρμογή Foldit του πανεπιστημίου της Washington δίνει τη δυνατότητα, μέσα από το περιβάλλον ενός παιχνιδιού για υπολογιστή, οι εθελοντές να δοκιμάσουν διαφορετικούς τρόπους αναδίπλωσης της δομής διάφορων πρωτεϊνών, δοκιμάζοντας διαφορετικές παραμέτρους και συνδυασμούς και κερδίζοντας βαθμούς πετυχαίνοντας εκείνους τους συνδυασμούς που μπορούν να εφαρμοστούν στις αντίστοιχες πρωτεΐνες στην πραγματικότητα. Μέσα στο παιχνίδι έχουν δημιουργηθεί διάφορες αποστολές-προκλήσεις για εύρεση υποψήφιων φαρμάκων και εμβολίων και την καταπολέμηση της Καταιγίδας Κυτταροκινών (Cytokine Storm) που προκαλεί τους περισσότερους θανάτους από πνευμονία εξ αιτίας του ιού, οι οποίες αντιμετωπίζονται μαζικά και με μεγάλη διάθεση συμμετοχής από τους παίκτες .[37]

Τηλεκπαίδευση[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Ελλάδα η τηλεκπαίδευση οργανώθηκε σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα από την ημέρα που έκλεισαν τα σχολεία (11 Μαρτίου 2020). Μέσα σε τέσσερις εβδομάδες στις πλατφόρμες τηλεκπαίδευσης συνδέθηκαν περισσότεροι από 1 εκατομμύριο μαθητές και 165 χιλιάδες εκπαιδευτικοί.[38] Ο κύριος φορέας της τηλεκπαίδευσης ήταν το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο, το οποίο όμως είχε εκτεταμένα προβλήματα λειτουργίας και διαθεσιμότητας τις πρώτες εβδομάδες[39][40], αλλά και σοβαρά κενά ασφάλειας που εκμεταλλεύτηκαν hackers για να εκθέσουν ευαίσθητα στοιχεία σχολείων, εκπαιδευτικών και γονέων.[41]

Οι δύο πιο δημοφιλείς πλατφόρμες τηλεδιασκέψεων, το Zoom και το Cisco Webex δέχτηκαν διαφόρων ειδών επιθέσεις οι οποίες προξένησαν προβλήματα ασφαλείας: φαινόμενα υποκλοπής κωδικών μέσω phishing [42], παρείσφρησης σε ξεκλείδωτα δωμάτια τηλεδιάσκεψης και πρόκλησης αναστάτωσης στα μαθήματα[43], μη κρυπτογραφημένες διασκέψεις (ευάλωτες στις υποκλοπές) κλπ.

Στο τέλος της περιόδου της καραντίνας και εν όψει της επανέναρξης των κανονικών μαθημάτων το Υπουργείο Παιδείας υπέβαλε προς ψήφιση στη Βουλή μια τροπολογία για ζωντανή μετάδοση του μαθήματος από την τάξη μέσω κάμερας στους μαθητές που απουσιάζουν κατά τις περιόδους επιδημικών νόσων (π.χ. εποχική γρίπη).[44] Η Υπουργός Παιδείας δήλωσε ότι από τεχνική άποψη αυτό μπορεί να γίνει ακόμη και με το κινητό του εκπαιδευτικού μέσω της πλατφόρμας τηλεδιάσκεψης που χρησιμοποιείται ήδη για την εξ αποστάσεως τηλεκπαίδευση. Η τροπολογία συνοδεύτηκε από το σχόλιο ότι προηγήθηκε διαβούλευση με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα για τη σύνταξή της και ψηφίστηκε κατά πλειοψηφία από τη Βουλή.[45] Αμέσως δημιουργήθηκαν μεγάλες αντιδράσεις από το σύνολο του εκπαιδευτικού κόσμου, γονείς και μαθητές που περιλάμβαναν μεταξύ άλλων και ηλεκτρονική συλλογή υπογραφών ενάντια στο ενδεχόμενο αυτό [46] Οι αντιδράσεις στηρίζονται σε δύο πυλώνες κυρίως: Ο πρώτος αφορά στην παραβίαση των προσωπικών δεδομένων μαθητών και εκπαιδευτικών με την χρήση υλικού που επιτρέπει τη μετάδοση φωνής και εικόνας, κάτι που απαγορεύεται αυστηρά εδώ και πολλά χρόνια στα σχολεία[47][48] (χρήση κινητών τηλεφώνων από μαθητές, αυστηροί κανόνες της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, οδηγία GDPR) χωρίς τη ρητή συγκατάθεση των γονέων, δεδομένου ότι όποια μέτρα και να ληφθούν δεν υπάρχει κανένας τρόπος διασφάλισης ότι η μεταδιδόμενη εικόνα/ήχος δεν βιντεοσκοπείται, μεταδίδεται αλλού, αποτελεί αντικείμενο σχολιασμού, αναπαράγεται ή παρακολουθείται από τρίτους πέρα των ίδιων των μαθητών. Ο δεύτερος πυλώνας αφορά στην παραβίαση της σχέσης εμπιστοσύνης που αναπτύσσεται μέσα στην τάξη μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητών και επιτρέπει την ελεύθερη και αυθόρμητη έκφραση των μαθητών, την άνεση για πειραματισμό και λάθη, το διάλογο και τη συμμετοχή στο μάθημα, θεμελιώδη στοιχεία της διδακτικής και παιδαγωγικής λειτουργίας της εκπαίδευσης.[49][50]

Σε παγκόσμιο επίπεδο, αυτή η απότομη μετάβαση της διδασκαλίας σε ψηφιακές πλατφόρμες έχει προκαλέσει άγχος, στρες, μελαγχολία, αίσθηση ότι δεν έχουν την απαραίτητη υποστήριξη και απογοήτευση στους εκπαιδευτικούς, πράγμα που επηρεάζει την ποιότητα της διδασκαλίας τους.[51]

Οι ίδιοι οι γονείς καλούνται, παράλληλα με τις υποχρεώσεις τους εντός και εκτός σπιτιού, να υποστηρίξουν την τηλεκπαίδευση των παιδιών τους, τα οποία πολλές φορές ανήκουν σε διαφορετικές βαθμίδες εκπαίδευσης. Αυτό οδηγεί σε μεγάλη πίεση με έλλειψη ελεύθερου χρόνου μέσα στο σπίτι, οποίος χρησιμοποιείται για κάλυψη των εργασιών και των μαθημάτων των παιδιών. Αποτέλεσμα αυτών είναι πολύ γρήγορα οι γονείς να απελπιστούν από τη δυσκολία και την πολυπλοκότητα του έργου τους[52] και να εγκαταλείψουν την προσπάθεια βοήθειας των παιδιών, αφήνοντάς τα να κάνουν ό,τι μπορούν, φοβούμενοι παράλληλα ότι τα παιδιά τους μένουν πίσω στην εκπαίδευσή τους και αισθανόμενοι ανεπαρκείς στο ρόλο τους, πράγμα που δε θα έπρεπε να συμβαίνει, ειδικά σε μια περίοδο εγκλεισμού όπου η ψυχολογία όλων δοκιμάζεται.[53]

Έχουν επίσης αναφερθεί παγκοσμίως πολλοί προβληματισμοί αναφορικά με το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των μαθητών, δηλαδή με τις περιπτώσεις μαθητών που δεν έχουν πρόσβαση σε υπολογιστή ή γρήγορο Internet σε σχέση με όσους μπορούν να παρακολουθήσουν υπό ομαλές συνθήκες τα εξ αποστάσεως μαθήματα, σύγχρονα και ασύγχρονα.[54] Τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος, σε συνδυασμό με τις αρκετά υψηλές ταυτόχρονες απαιτήσεις για εξοπλισμό όλων σχεδόν των μελών τους, όχι μόνο αναδεικνύονται μέσα από την εξ αποστάσεως εκπαίδευση[55], αλλά η διαφορά στη δυνατότητα παρακολούθησης μεγαλώνει ακόμη περισσότερο και το χάσμα μεταξύ των εύπορων οικογενειών και όλων των υπολοίπων οξύνεται.[56] Το ψηφιακό χάσμα υπονομεύει τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και το νόημα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.[57] Έκθεση της UNSECO αναφέρει ότι τουλάχιστον οι μισοί μαθητές σε 191 χώρες παγκοσμίως, όπου τα σχολεία είναι κλειστά, δεν παρακολουθούν τα εξ αποστάσεως μαθήματα.[58]

Τέλος, οι μεγαλύτεροι προβληματισμοί αφορούν την ίδια την αποτελεσματικότητα των μεθόδων εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, με τα στοιχεία να δείχνουν συνεχή κάμψη στο ενδιαφέρον των μαθητών και απροθυμία για συμμετοχή και παρακολούθηση σε παγκόσμιο επίπεδο.[59] Η έλλειψη επίβλεψης, η απουσία επαφής με τον εκπαιδευτικό και τους συμμαθητές τους, η απρόσωπη επικοινωνία και διδασκαλία και οι γρήγοροι ρυθμοί με τους οποίους δέχονται νέες πληροφορίες από παντού οι μαθητές φαίνεται να δημιουργούν μια άσχημη προδιάθεση απέναντι στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση, που σε συνδυασμό με τον προαιρετικό της χαρακτήρα οδηγούν σε πολύ μικρά ποσοστά συμμετοχής στα ηλεκτρονικά μαθήματα, πολλές φορές κάτω του 50%. Τα ίδια τα προγράμματα σπουδών δεν είναι ικανά να εφαρμοστούν σε εξ αποστάσεως μαθήματα ως έχουν, καθώς η φύση τους είναι εντελώς διαφορετική και μια απλή ψηφιοποίηση ενός φύλλου εργασίας δεν έχει νόημα να χρησιμοποιηθεί ως μια δραστηριότητα που εφαρμόζεται χωρίς επίβλεψη και σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον από αυτό για το οποίο αρχικά σχεδιάστηκε. Μια τέτοιου είδους εφαρμογή είναι καταδικασμένη να μην ενδιαφέρει τους μαθητές, αλλά και να μη μπορεί να δώσει τα μαθησιακά αποτελέσματα που θα έπρεπε, ακόμη κι από όσους, λίγους τελικά παρακολουθήσουν μέχρι τέλους.[60]

Εργασία και Κατάρτιση[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε παγκόσμιο επίπεδο ενθαρρύνθηκε και σε αρκετές περιπτώσεις καθιερώθηκε η μεταφορά του περιβάλλοντος εργασίας πολλών εργαζομένων από το γραφείο στο σπίτι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι προγραμματιστές σε εταιρίες λογισμικού που πλέον εργάζονται από τον προσωπικό τους χώρο προσπαθώντας να συνεργαστούν με τον καλύτερο τρόπο μέσω τηλεδιασκέψεων και αφιερώνοντας πολλές ώρες ατομικής εργασίας.[61]

Η πανδημία αποτέλεσε τον καταλύτη για ένα τεράστιο πείραμα αλλαγής του περιβάλλοντος εργασίας, που έσπασε τις προκαταλήψεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα της εργασίας από το σπίτι και της συγκέντρωσης και απόδοσης του ίδιου του εργαζόμενου.[62] Έρευνες έδειξαν ότι η εργασία από το σπίτι επιμηκύνει τα ωράρια, με επίσημες καταγραφές να δείχνουν από 1 έως και 3 ώρες παραπάνω εργασίας [63] Μάλιστα, σε αντίθεση με την αρχική αίσθηση ότι η παραγωγικότητα των εργαζομένων θα πέσει, όχι μόνο έμεινε σταθερή αλλά σε αρκετές περιπτώσεις αυξήθηκε [64]

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης των νέων επιστημόνων η ελληνική κυβέρνηση έδωσε κίνητρα σε νέους επιστήμονες να επιμορφωθούν/καταρτιστούν, προσφέροντας κουπόνια vouchers για τηλε-κατάρτιση (600 ευρώ για τους επιμορφούμενους και 470 ευρώ για τα Κέντρα Κατάρτισης ανά επιμορφούμενο). Η σύντομη προθεσμία υποβολής των αιτήσεων έφερε σε ορισμένες περιπτώσεις χαμηλού επιπέδου παρεχόμενη κατάρτιση με αστεία αποτελέσματα κάποιες φορές.[65]

Η περίπτωση της COBOL[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με τη λήψη μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης στις Η.Π.Α., πολλές εταιρίες ανέστειλαν τις δραστηριότητές τους με αποτέλεσμα να μείνουν άνεργοι χιλιάδες εργαζόμενοι. Σαν συνέπεια, μεγάλος όγκος των ανέργων προσέφυγε στα ταμεία ανεργίας υποβάλλοντας τις αντίστοιχες αιτήσεις. Στο New Jersey πάνω από 360.000 άτομα υπέβαλαν τα χαρτιά τους για επίδομα ανεργίας, κάτι που αντιστοιχεί σε αύξηση 1600% σε σχέση με το συνηθισμένο φόρτο εξυπηρέτησης του ταμείου. Το πληροφοριακό σύστημα που εξυπηρετεί και διεκπεραιώνει τις αιτήσεις υπερφορτώθηκε ξαφνικά και ήταν απαραίτητη η συντήρηση, η προσαρμογή και η βελτίωση του. Το πρόβλημα ήταν ότι το σύστημα αυτό χρησιμοποιούσε τη γλώσσα COBOL, μια από τις πρώτες γλώσσες προγραμματισμού, 60 χρόνια παλιά, η οποία δε διδάσκεται πλέον στους νέους προγραμματιστές. Οι έμπειροι προγραμματιστές σε αυτή τη γλώσσα ήταν τόσο δυσεύρετοι που ο κυβερνήτης του New Jersey έκανε έκκληση για εθελοντές που μπορούν να βοηθήσουν για την υποστήριξη του ασφαλιστικού ταμείου της πολιτείας.[66] Το πρόβλημα είναι ότι οι προγραμματιστές αυτοί, εκτός από δυσεύρετοι, σίγουρα ανήκουν σε ευπαθείς στον Κορωνοϊό ομάδες καθώς πρόκειται για άτομα άνω των 65 ετών. Εκτιμάται ότι ένα μεγάλο μέρος του δημόσιου τομέα των Η.Π.Α. στηρίζεται σε αυτή την απαρχαιωμένη γλώσσα προγραμματισμού. Μόνο η Υπηρεσία Κοινωνικής Ασφάλισης της χώρας συντηρεί συστήματα που χρησιμοποιούν 60.000.000 γραμμές εντολών σε COBOL. Και στον ιδιωτικό τομέα όμως η COBOL υποστηρίζει τα τραπεζικά συστήματα,τις συναλλαγές, τα μηχανήματα ATM και πληρωμής καρτών. Συνολικά υπολογίζεται ότι πάνω από 220 δισεκατομμύρια γραμμές κώδικα σε COBOL χρησιμοποιούνται ακόμη, διεκπεραιώνοντας εμπορικές συναλλαγές ύψους 3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.[67] Για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών σε προγραμματιστές COBOL η εταιρία IBM και το Linux Foundation δημιούργησαν μια πλατφόρμα επικοινωνίας και δωρεάν εκπαίδευσης παλαιών και νέων προγραμματιστών της COBOL.[68] Η πρωτοβουλία στέφθηκε με μεγάλη επιτυχία αφού μέσα σε λίγες ημέρες εκδήλωσαν ενδιαφέρον τουλάχιστον 1300 προγραμματιστές είτε για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους δωρεάν είτε για να προσληφθούν. [69]

Διασκέδαση[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όπως ήταν αναμενόμενο, ένα πολύ μεγάλο τμήμα της διασκέδασης μέσα στο σπίτι την περίοδο της καραντίνας αφορούσε τους υπολογιστές και το Διαδίκτυο. Χρήστες του Twitch, της πλατφόρμας μετάδοσης video συνεχούς ροής (streaming) για gamers της Amazon, σε διάστημα 2 μηνών μετέδωσαν 2 δισεκατομμύρια ώρες video ζωντανού παιχνιδιού, δηλαδή σχεδόν 230.000 έτη συνεχόμενου βίντεο.[70] Τα esports εκτόξευσαν ακόμη περισσότερο τη δημοφιλία τους, δεδομένου ότι όλες οι κανονικές αθλητικές διοργανώσεις σταμάτησαν, με αποτέλεσμα να επισπευσθεί το λανσάρισμα ενός καινούριου καναλιού, του VENN, αφιερωμένου στα esports. [71]

Ηλεκτρονικό εμπόριο - μεταφορές[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ηλεκτρονικό εμπόριο γνώρισε μεγάλη αποδοχή αυξάνοντας και τον όγκο των ηλεκτρονικών - online συναλλαγών αλλά και το εύρος των ειδών που πλέον αγοράζονταν μέσω διαδικτύου (π.χ. είδη σούπερ μάρκετ/μαναβικής). Η αύξηση των αγορών μέσω Διαδικτύου έφερε μια νέα πρόκληση, τις αυξημένες ανάγκες για γρήγορη και ασφαλή (ως προς τις συνθήκες υγιεινής και την επαφή μεταξύ πελάτη και υπαλλήλου) παράδοση των προϊόντων. Για την κάλυψη αυτής της ανάγκης επιταχύνθηκε μια εξέλιξη που μέχρι τώρα ήταν στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, η διανομή και παράδοση των προϊόντων με χρήση ρομπότ, η οποία φαίνεται να κερδίζει έδαφος, κάτι που δε μοιάζει να αναστραφεί μετά το τέλος της πανδημίας.[72]

Ηλεκτρονική ασφάλεια - επιθέσεις - απάτες[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δεδομένης της αυξημένης κίνησης των ηλεκτρονικών συναλλαγών και γενικά της ηλεκτρονικής παρουσίας των χρηστών, την περίοδο της καραντίνας έγιναν πολλές διαφορετικές απόπειρες παραβίασης λογαριασμών, επίθεσης σε ηλεκτρονικές σελίδες και υποκλοπής λογαριασμών και προσωπικών δεδομένων. Μεγάλες επιθέσεις από ομάδες hackers έβαλαν στόχο δημόσιους οργανισμούς των Η.Π.Α., κυβερνητικές υπηρεσίες, φαρμακευτικές εταιρίες και ερευνητικά ιδρύματα με στόχο την υποκλοπή πληροφοριών ή ερευνών σχετικά με τις θεραπείες για τον Κορωνοϊό.[73] Απάτες μηνυμάτων με ψεύτικο αποστολέα, τα οποία διακινούνται μέσω εφαρμογών μηνυμάτων (WhatsApp) μεταδίδουν ψευδείς πληροφορίες οδηγώντας, μέσω του πανικού που δημιουργούν, τους πολίτες να προχωρήσουν σε ενέργειες που αποκαλύπτουν προσωπικά τους δεδομένα, να κάνουν αγορές προϊόντων που ποτέ δε θα παραλάβουν, να προσφέρουν χρήματα για ψεύτικες θεραπείες και να αποκαλύψουν κωδικούς και αριθμούς πιστωτικών καρτών/λογαριασμών. [74]

Ενημέρωση - επικοινωνία[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο κομμάτι της ενημέρωσης, οι πολίτες επέλεξαν σε πολύ μεγάλο βαθμό να ενημερώνονται μέσω του διαδικτύου, διαβάζοντας σχετικά άρθρα και ειδήσεις. Πολλά ζητήματα αξιοπιστίας των ειδήσεων υπήρξαν, καθώς η ενημέρωση εξελισσόταν με καταιγιστικούς ρυθμούς. Αναλυτικά οι περιπτώσεις Fake News σχετικά με την ενημέρωση για τον Κορωνοϊό περιγράφονται στο wiki Παρατηρητήριο Fake News[75].

Μεγάλο μέρος της επικοινωνίας με τους κοντινούς ανθρώπους των πολιτών μεταφέρθηκε online χρησιμοποιώντας εργαλεία τηλεδιάσκεψης, από το γνωστό Skype μέχρι πιο εξελιγμένα εργαλεία όπως το Zoom το οποίο γνώρισε μια πρωτοφανή αποδοχή και επιτυχία, πέρα από τη χρήση για επαγγελματικούς/εκπαιδευτικούς σκοπούς και για προσωπική επικοινωνία, ανατρέποντας έτσι οριστικά την κυριαρχία του Skype και σε αυτόν τον τομέα.[76]

Ζητήματα ιδιωτικότητας[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την επέκταση της χρήσης ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας και τη σχεδόν ολοκληρωτική μεταφορά της προσωπικής ζωής των πολιτών online κατά την περίοδο της πανδημίας, έχουν προκύψει αρκετοί προβληματισμοί σε σχέση με την προστασία της ιδιωτικότητας και των προσωπικών δεδομένων. Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα προσωπικών δεδομένων αφορά το ιατρικό απόρρητο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση 200 ατόμων που έκαναν τεστ για Κορωνοϊό και η απάντηση ήταν (ευτυχώς) αρνητική, όμως η ειδοποίηση ήρθε μέσω ομαδικού email όπου στους παραλήπτες εμφανίζονταν τα mail και τα ονόματα όλων, αντί η αποστολή να γίνει με τη χρήση της κρυφής κοινοποίησης (Bcc).[77] Στη συγκεκριμένη περίπτωση ήταν μικρό το κακό, όμως αν το τεστ ήταν θετικό τα ζητήματα θα ήταν τεράστια.

Οι πλατφόρμες τηλεδιασκέψεων γνώρισαν ευρεία επιτυχία αλλά και δέχθηκαν μεγάλη κριτική για τους κινδύνους έκθεσης των προσωπικών δεδομένων των χρηστών τους. Το zoom δέχθηκε μια σειρά από κατηγορίες σε σχέση με το ότι δεν εξασφάλιζε end-to-end κρυπτογράφηση των δεδομένων όπως είχε διαφημίσει και ότι έχει κενά ασφαλείας που θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν οι hackers[78] με αποτέλεσμα ο πρόεδρος της εταιρίας να ζητήσεις επίσημα συγγνώμη και να δεσμευτεί για άμεσες βελτιώσεις που αντιμετωπίζουν τα προβλήματα αυτά.[79] Και άλλα, πολύ γνωστά προγράμματα τηλεδιάσκεψης (Google Meet, Microsoft Teams, Cisco Webex) όμως κατηγορήθηκαν ότι συλλέγουν πολλά προσωπικά δεδομένα των χρηστών και των κλήσεών τους.[80] Σε γενικές γραμμές πάντως και ειδικά μετά από τις τελευταίες αναβαθμίσεις που αντιμετώπισαν τα πιο πρόσφατα προβλήματα ασφαλείας, τα εργαλεία αυτά θεωρούνται αρκετά ασφαλή και μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και συνθήκες μπορεί να εκθέσουν τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών τους, κάτι που επιβεβαιώνει και η αναφορά ασφαλείας που εξέδωσε το ίδρυμα Mozilla.[81]


  1. AI runs smack up against a big data problem in COVID-19 diagnosis
  2. AI could help identify coronavirus patients at greatest risk of becoming seriously ill
  3. Coronavirus Should Finally Smash the Barriers to Telemedicine
  4. Hospitals turn to remote monitoring tools to free up beds for the sickest coronavirus patients
  5. 3D Printing Community responds to COVID-19 and Coronavirus resources
  6. Maple Ridge scout goes world-wide with “ear gear”
  7. Surgical Mask Strap Remix
  8. Hospital in Italy turns to 3D printing to save lives of Coronavirus patients
  9. Useful 3D printed tools against coronavirus COVID-19
  10. 3D printer companies step in to fill hospitals' desperate need for face shields
  11. Raspberry Pi sales jump: Here's why the tiny computer's in demand in coronavirus crisis
  12. Open Source Pandemic Ventilator with Raspberry Pi and Arduino
  13. https://www.bbc.com/news/technology-52251286
  14. This AI camera detects people who may have COVID-19
  15. The Secretive Company That Might End Privacy as We Know It
  16. To Track Virus, Governments Weigh Surveillance Tools That Push Privacy Limits
  17. China Adds COVID-19 Contagion Risk Ratings to Individual Profiles in National Surveillance System
  18. Coronavirus privacy: Are South Korea's alerts too revealing?
  19. South Korea is watching quarantined citizens with a smartphone app
  20. Israel is using cellphone surveillance to warn citizens: You may already be infected
  21. Tracking everyone’s whereabouts won’t stop COVID-19
  22. Location Tracking to Fight Coronavirus Is Dangerous and Possibly Pointless
  23. ‘This could get Orwellian really fast’: COVID-19 could end privacy as we know it
  24. Apple and Google detail bold and ambitious plan to track COVID-19 at scale
  25. Apple, Google weigh location tracking rules as EU seeks privacy-based virus apps.
  26. How contact tracing could use Bluetooth to track coronavirus on your smartphone
  27. Would You Trade Your Privacy to Help End the Pandemic?
  28. Yuval Noah Harari: the world after coronavirus
  29. Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 isolate Wuhan-Hu-1, complete genome
  30. Novel Corona Virus 2019 Dataset
  31. Researchers crack COVID-19 genome signature
  32. Folding@Home Network Breaks the ExaFLOP Barrier In Fight Against Coronavirus
  33. Join The Fight Against the Coronavirus on Your Smartphone or Raspberry Pi
  34. Here’s How All Of Us Can Use Technology To Help Tackle Coronavirus
  35. COVID Symptom Tracker
  36. Coronavirus Tech Handbook
  37. Foldit Home Page
  38. Μαθαίνουμε στο Σπίτι - Απολογισμός 4 εβδομάδων
  39. Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο: Αγκομαχά η πλατφόρμα με 400.000 χρήστες
  40. Ο Τσακ Νόρις μόνο μπόρεσε να μπει στο site του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου sch.gr
  41. Το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο SCH.GR δέχτηκε hacking επίθεση από τους Pøwerful Greek Army
  42. Cisco ‘Critical Update’ Phishing Attack Steals Webex Credentials
  43. Trolls exploit Zoom privacy settings as app gains popularity
  44. Τροπολογία για εξ αποστάσεως εκπαίδευση σε πραγματικό χρόνο ταυτόχρονα με τη φυσική τάξη και άδεια ειδικού σκοπού
  45. Υπερψηφίστηκε η τροπολογία για Live streaming μαθήματα από τις αίθουσες των σχολείων και με τη "βούλα" της ΑΠΠΔ
  46. Κατάργηση της τροπολογίας για κάμερες στις τάξεις ζητούν χιλιάδες πολίτες
  47. ΟΙΕΛΕ για ζωντανή μετάδοση μαθήματος: Το 2016 η χρήση καμερών σε Τάξη είναι παράνομη, το 2020 νόμιμη;
  48. Κάμερες ασφαλείας στα κλειστά σχολεία, «όχι» στα κινητά
  49. Κάμερες στα σχολεία: Οι σοβαρές επιπτώσεις
  50. Οι κάμερες της οργής στα σχολεία – Κινητοποιήσεις των δασκάλων
  51. Teachers Are Anxious and Overwhelmed. They Need SEL Now More Than Ever.
  52. Distance Learning Isn’t Working
  53. 'I Just Can't Do This.' Some Overwhelmed Parents Are Opting to Abandon Pandemic Homeschooling
  54. A crisis in education
  55. School leaders say move to distance learning highlights digital divide
  56. Opinion: The coronavirus is magnifying the equity gaps between Colorado students
  57. About 500,000 Michigan children lack the internet access and computers needed to learn at home
  58. Startling disparities in digital learning emerge as COVID-19 spreads: UN education agency
  59. Distance-Learning Feels Like A Recipe For Failure––Attendance Rates Back This Up
  60. COVID-19 Exposes Mathematics Education Inadequacies: A modicum of (secret) relief for Educators.
  61. In a self-isolated world, developers are learning to make games from home
  62. Insights From The Largest Work-At-Home Experiment Ever
  63. Coronavirus lockdowns are making the working day longer for many
  64. Work from home revolution has begun thanks to coronavirus, as remote staff maintain productivity and efficiency
  65. Τα Voucher της ντροπής και της... «μεταμόρφωσης»!
  66. Coronavirus Pandemic Exposes Urgent Need For Programmers Of A Very Old Computer Language
  67. What Is COBOL, and Why Do So Many Institutions Rely on It?
  68. IBM: Συνδέει κυβερνήσεις με COBOL προγραμματιστές και εκπαιδεύει νέους
  69. IBM, Linux Foundation see great response from COBOL programmers
  70. Twitch users have streamed 2 billion hours of video-game play during the pandemic
  71. New Gaming TV Network Hastens Launch As Esports Take The Spotlight
  72. The pace of local robot deliveries is massively accelerating and won’t go back
  73. 'They are trying to steal everything.' US coronavirus response hit by foreign hackers
  74. Beware of these fake text messages and robocalls going around about the coronavirus
  75. Παρατηρητήριο Fake News
  76. Microsoft’s Skype struggles have created a Zoom moment
  77. Covid-19 Test Result Leak Spotlights Email Security Risks
  78. Zoom privacy and security issues: Here's everything that's wrong (so far)
  79. Zoom boss apologises for security issues and promises fixes
  80. Google Meet, Microsoft Teams, and WebEx are collecting more customer data than they appear to be
  81. mozilla-Privacy not included-Video Call Apps
Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.